የትርፍ ጭነት ቅጣት፡ አሽከርካሪው ወይንስ ተሳፋሪው መጠየቅ ያለበት?

በኢትዮጵያ የትራፊክ ደህንነት ቁጥጥር ሥርዓት ውስጥ ትርፍ ጭነው በሚገኙ የሕዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች ላይ የሚጣለው ቅጣት አሽከርካሪው ላይ ብቻ ያተኮረ መሆኑ፣ የችግሩን ስርጭት ለመግታት እንቅፋት መሆኑ እየተገለጸ ነው።

በአገሪቱ ባለው ልምድ መሰረት፣ አንድ የሕዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪ ከተፈቀደው በላይ ተሳፋሪዎችን ጭኖ ቢገኝ፣ የገንዘብ ቅጣቱም ሆነ ተያያዥ እርምጃዎች የሚወሰዱት በአሽከርካሪውና በረዳቱ ላይ ብቻ ነው።

ይህም ተሳፋሪዎች ለራሳቸው ደህንነት ግድ ሳይሰጡ በፈቃደኝነት ትርፍ እንዲጫኑ በር ከፍቷል ተብሏል።

እንደ ኬንያ ባሉ ጎረቤት አገራት ግን ሕጉ የተለየ መሆኑ ይነገራል። በኬንያ የትራፊክ ደህንነት ሕግ መሰረት፣ ተሽከርካሪው ሞልቶ እያለ በፈቃደኝነት ትርፍ ሆኖ የተሳፈረ ማንኛውም ሰው በፖሊስ ተይዞ የገንዘብ ቅጣት ይጣልበታል፤ አልፎ ተርፎም ፍርድ ቤት ሊቀርብ ይችላል።

ይህ አሰራር ተሳፋሪው "አልጫንም" ብሎ የመቃወም መብቱን እንዲጠቀምና ለአሽከርካሪው የትርፍ ጭነት ሰበብ እንዳይሆን ለማድረግ ያለመ ነው።

በተመሳሳይ እንደ ዩናይትድ ኪንግደም (እንግሊዝ) ባሉ አገራት፣ ተሳፋሪዎች የመቀመጫ ቀበቶ የመጠቀም ግዴታ ስላለባቸው፣ ትርፍ ተጭኖ ቀበቶ ሳይታሰር ከተገኘ ተሳፋሪው በግሉ ከፍተኛ የገንዘብ ቅጣት እንዲከፍል ይገደዳል።

በአውስትራሊያና በተባበሩት አረብ ኤምሬትስም ተሳፋሪው ለራሱ ደህንነት ኃላፊነት እንዲወስድ የሚያስገድዱ ጠንካራ ሕጎች ተዘርግተዋል።

የዘርፉ ባለሙያዎች እንደሚሉት፣ ተሳፋሪው መጠየቅ ያለበት የጋራ ኃላፊነትን ለማስፈን ነው። አሽከርካሪው ትርፍ ለመጫን ቢፈልግ እንኳ ተሳፋሪው "አልጫንም" ካለ ሕገ-ወጥ ድርጊቱን ማስቆም እንደሚቻል ይገለጻል።

በተጨማሪም አደጋ ቢከሰት የመድን ድርጅቶች ካሳ የሚከፍሉት ለተፈቀደው የሰው ብዛት ብቻ በመሆኑ፣ ትርፍ የተሳፈረ ሰው መብቱ እንደሚጣስ ግንዛቤ ሊወሰድ ይገባል።

በትራፊክ አደጋ ወቅት ከፍተኛ ጉዳት የሚደርሰው ትርፍ በተጫኑና የመቀመጫ ቀበቶ ባላሰሩ ተሳፋሪዎች ላይ በመሆኑ፣ ይህ በኢትዮጵያ ያለው "አሽከርካሪውን ብቻ የመቅጣት" ልምድ ሊፈተሽ እንደሚገባ ብዙዎች አስተያየታቸውን እየሰጡ ይገኛሉ።

የኬንያው ተሞክሮ ወደ አገራችን ቢገባ የትርፍ ጭነትን ችግር በዘላቂነት ሊፈታው እንደሚችልም ይጠቁማል።

#afromekina